
This is For Real/ This is Fiction
De publicatie This is For Real/ This is Fiction wekte mijn interesse. Het ontwerp van een publicatie onderdeel is geworden van de tentoonstelling. Het vult elkaar aan en het stelt elkaar vragen.In de publicatie vind je onder andere een essay van Jorinde Seijdel, Dit is/ As if’ -’Is dit/ As if. De onder titel van het essay Het spel van kunst en media trok bij mij de aandacht. Het boek van Marshal Mc Luhan, Media begrijpen is inmiddels ook in mij bezit. De titel Media begrijpen is precies wat ik wil. Ik wil begrijpen hoe verschillende vormen van media werken en wat voor functie’s en gevolgen zij hebben. Vooral wat zij kunnen veroorzaken vind ik een fascinerend gegeven. Maar naast het begrip Media wordt er ook gesproken over het begrip nieuwe media. Voor mijn gevoel wordt ik hier steeds meer mee geconfronteerd. De exacte definitie van nieuwe media is voor mij niet altijd even duidelijk. wat valt hier onder, en moet ik het woord nieuw ook letterlijk nemen? Martijn van Boven maakte de opmerking dat je bij nieuwe media niet perse aan echt nieuwe technologieën hoefde te denken maar ook aan bestaande en dat je daar op een nieuwe manier mee omgaat. In de ondertitel wordt het woord kunst gebruikt. Ik vraag mij af of de manier waarop media zich in de kunst manifesteert ook te vergelijken is met hoe dat in het Grafisch Ontwerp gebeurt. Zijn en raakvlakken. Met deze vragen en gedachtes ben ik het artikel gaan lezen. Wat houd nieuwe media in? en moet ik nieuwe letterlijk nemen. Zijn er raakvlakken tussen GO en Beeldende kunst ten opzichte van deze nieuwe media.
Werkelijkheidsideeën
In eerste instantie wordt er al een verdeling gemaakt tussen ‘artistieke media’ en ‘nieuwe media’. Het eerste bezit een zekere exclusiviteit en het tweede wordt dagelijks door iedereen gebruikt en bekeken. In het essay wordt als voorbeeld het kijken naar schermen en gemediatiseerde beelden genoemd. Die maken ons gedeelde ervaringen uit en bepalen onze werkelijkheidsideeën. Dan moet ik meteen denken aan tv, radio, krant, waarin gewerkt wordt met fotografie, film.etc. Zijn fotografie en film nieuwe media? Die middelen bepalen dus onze werkelijkheid? Het woord werkelijkheidsideeën, geeft aan dat die middelen het idee geven van werkelijkheid. Het idee, maar dat wil dus niet zeggen dat het ook echt de werkelijk is. Dat suggereert men met dit woord.
Ook moet ik denken aan een les van Audiovisueel. Toen hebben we het onder andere over het medium film gehad. De werking van film kan erg indoctrinerend werken, mensen geloven al snel wat ze op het scherm zien. Martijn van Boven haalde toen ook het journaal aan. Tijdens het journaal zie je beelden bij een onderwerp. Die beelden zijn vaak erg clichématig weergegeven. Als er bijvoorbeeld een dokter aan het woord is dan zien je iemand in een witte jas en als het over onderzoek gaat vaak een laboratorium. Het is alsof de kijker een cliché beeld voor zich moet zien om te geloven dat het waar is wat men zegt. Als je die dokter bijvoorbeeld op een andere plaats zet zonder directe verwijzingen naar zijn beroep denk ik dat veel mensen verward zullen raken en niet direct zullen geloven wat hij zegt. Ik denk niet dat dit alleen met je vorming van waarheidsideeën te maken heeft maar ook met de betekenis van beelden. Of zijn die werkelijkheidsideeën afhankelijk van de betekenis van beelden? Of geven die werkelijkheidsideeën juist betekenis aan beelden?
Afschermen van de media
In het essay staat dat kunst niet langer af te schermen is van de media en de commercie. Dit gaat met name over de beeldende kunst want na mijn idee is dat bij grafisch ontwerp nooit echt los van elkaar geweest. Dit heeft elkaar beïnvloed. Ik zou denken dat het ook beeldende kunst beïnvloed . Ik vraag me af hoe je daar afgeschermd van kan zijn als het overal om je heen is en waar je dagelijks mee geconfronteerd wordt, wat in het begin van het artikel gezegd wordt. Is die beeldende Kunst dan zo afgesloten geweest? Ik denk dat dit ook wel weergeeft wat dat verschil is geweest, geweest is ja, tussen ontwerp en beeldende kunst. Ontwerp is van zich zelf al veel meer publiek gericht, het heeft met communicatie te maken. Terwijl dat bij beeldende kunst niet altijd is geweest, blijkbaar. Maar nu valt het dus niet meer af te schermen. waarom niet? Wat is daarin veranderd dat het dus nu niet meer tegen te gaan is?
Het essay geeft hier antwoord op. Nu media en technologie geen bedreiging of belofte meer zijn, maar werkelijkheid in;optima forma’ is verzet tegen of negatie van de mediacultuur , ... , zinloos geworden, evenals het demonstratief verheerlijken ervan (Andy Warhol). Wat ik hier uithaal is dat het niet meer tegen te gaan is omdat het werkelijkheid is, en je niet om de werkelijkheid heen kan? Waarom is het nu meer werkelijkheid geworden? Ik denk dat het nu zo ver naar de voorgrond is getreden en het daarvoor op de achtergrond en niet altijd zichtbaar was.
In het essay wordt genoemd dat de authentieke werkelijkheid definitief verdampt is in mediarealiteit (mooi begrip), die daarom ook niet meer als ‘onecht’ kan worden afgedaan. Dus de authentieke werkelijkheid is veranderd in de media werkelijkheid, en doordat die veranderd is valt het niet meer te ontkennen, want het is nu de werkelijkheid. Wat men in de beeldende kunst eerst als een onechte werkelijkheid zagen is nu de werkelijkheid? Ik weet niet of ik het op de juiste manier interpreteer.
Mediawerkelijkheid
Jean Baudrillard en andere mediatheoretici hebben uiteen gezet hoe we door toedoen van de media en de markt-economie te maken hebben met de cumulatieve vervanging van het echte door een gesimuleerde representatie. Als ik het goed begrijp beweert o.a. Jean Baudrillard dat de media er voor heeft gezorgd dat er nu een mediawerkelijkheid bestaat. De mediawerkelijkheid omdat de media onze gedeelde ervaringen en werkelijkheidsideeën bepalen zoals in het begin van het artikel wordt genoemd. Daarnaast wordt ook gezegd dat iedereen zich constant van allerhande communicatie en opname media bedient om grip te houden op de realiteit. Dan ziet men dus media als realiteit en ontstaat er mediawerkelijkheid. Mensen ontvangen nieuws via te tv en radio, krant. Men krijgt niet meer nieuws door eigen ervaring. Een Oorlog in Irak zie je door de ogen van de media en niet door je eigen ogen. Je vormt je werkelijkheid niet door je eigen ervaring maar door de media.
Na Jean Baudrillard wordt er in het essay uit een gezet dat als er geen echte werkelijkheid meer bestaat je ook niet meer van simulaties kan spreken. Dat de begrippen fictie / werkelijkheid / realiteit / vitaliteit / authenticiteit / kunstmatigheid niet meer functioneel zijn. Als ik deze begrippen zo achter elkaar lees begint het mij te dollen. Ik vind het lastig om dit in een keer allemaal te begrijpen en te plaatsen. Het is ook raar om voor te stellen dat we niet in een werkelijkheid leven maar in die mediawerkelijkheid. Dat kan ik me bijna niet voorstellen en dat wil ik me eigenlijk ook niet voorstellen.4b Dat zou betekenen dat je die media een grote macht is. Ergens weet ik dat ook wel, maar ik wil het denk ik niet toegeven. Dan geef je in principe toe dat je jezelf laat lijden. Veel mensen roepen ook dat zij niet worden beïnvloed door de reclame, ik denk dat ook wel eens, dat het geen effect op mij heeft. Maar je kan daar bijna niet onderuit.
Waar ik ook weer aan moest denken toen ik dit artikel las was aan het verhaal van Plato, over de gelijkenis van de grot. Dat wij als het ware in een schimmenwereld leven en niet in die werkelijke wereld. Ik wil hier niet te veel op in gaan. Het viel me alleen wel op dat ik die theorie al vaak voorbij is gekomen. Ik heb gemerkt dat die theorie op veel dingen toepasbaar is. Of misschien moet ik eerder hieruit concluderen dat de onderwerpen waarin die grot wordt aangehaald met elkaar in verband staan. Dat lijkt me een betere conclusie.
Ik merk dat ik bij veel opmerkingen in het essay blijf stilstaan en daar veel associaties bij krijg. Maar de vraag wat nou nieuwe media is, is voor mij gevoel ook nog niet beantwoord. Dat brengt mij op het volgende stuk.
Kunst die zich er niet langer op voorstaat dat tenminste zij ‘echt’ is, is noodzakelijkerwijze herboren als nieuw medium. Alleen als nieuw medium kan ze de valse dialectiek tussen echt en fictief negeren. Hier wordt gesteld dat als de kunst niet noodzakelijk ‘echt’ hoeft te zijn, veranderd in een nieuw medium, veranderd!. Verderop staat en zichzelf opnieuw uitvind. Maar waarom veranderd het in een nieuw medium als dat ‘echte’ er niet meer toe doet. Omdat je daar meerdere mogelijkheden hebt die er eerste niet waren. Waardoor je als medium uitbreid? Ik denk dat de basis van het medium hetzelfde is gebleven maar het gegroeid is, en daardoor een nieuw medium is geworden omdat je het niet meer kunt vergelijken met het oude medium. In het essay worden de Amerikanen Jay David Bolter en Richard Grusin, auteurs van Remediation; Understanding New Media (1999) genoemd. Zij actualiseerden Marshall Mc Luhan’s stelling dat de inhoud van een nieuw medium het vorige medium is. ... Oude en nieuwe media beelden elkaar voortdurend af, imiteren elkaar. Nieuwe media doen precies hetzelfde als wat hun voorgangers gedaan hebben, zichzelf presenteren als veranderde en verbeterde versies van andere media. Tegelijkertijd pogen oude media zichzelf te updaten door kenmerken of eigenschappen van nieuwe media over te nemen. Kan ik hieruit ook opmaken dat de grenzen tussen nieuwe media en oude ook bijna niet te zien zijn.
Wat ik opvallend vind is dat verderop wordt gesteld dat bij de kunst dit erg goed kan, die verandering van een medium. In tegenstelling tot andere domeinen als mode, design, reclame, etc.-die onder druk van de markt efficiënt en utilitair moeten blijven.
Grafisch Ontwerpen wordt hierbij niet bij de naam genoemd en ik vraag me dan ook af of die er bij hoort. Ik denk niet dat GO in deze tijd onder druk van de markt efficiënt en utilitair moet blijven. Zo heb ik het in ieder geval niet bekeken. Maar misschien is dat juist ook wel een verandering in GO die nog vrij nieuw is. Na mijn idee is dat al aanwezig. Grafisch Ontwerpen manifesteert zich niet alleen op commercieel vlak. Maar als je dat met de ontwikkeling van beeldende kunst vergelijkt dit eigenlijk nog een vrij nieuwe ontwikkeling is. Ik denk dat Grafisch Ontwerpen kan veranderen en zich kan herontdekken op de manier dat Beeldende kunst dat kan. Of je die verandering wilt ondergaan of wilt zien heeft volgens mij te maken met de visie die je op het Grafisch Ontwerpen hebt. Maar volgens mij is verandering niet slecht en soms noodzakelijk. Ik denk dat sommige veranderingen ook als een soort vanzelfsprekend kunnen zijn en een gevolg zijn van een verandering in de maatschappij. Wat ook gebeurde bij de beeldende kunst, die verandering is ook een reactie op de maatschappij.
|